Ημέρες παράνοιας: Καταδύσεις βαθιά με αέρα

Νότια Κρήτη, καλοκαίρι 2000.

Ο τακτικός μου buddy και εγώ βρισκόμαστε σε ένα μεγάλο καταδυτικό κέντρο για διακοπές και λίγη δουλίτσα. Καταδυόμαστε συχνά μαζί για πάνω από 5 χρόνια με εκατοντάδες δύσκολες βουτιές και αρκετές «ταρζανιές». Τον ξέρω και με ξέρει τόσο καλά που κάτω από τον νερό συνεννοούμαστε σχεδόν τηλεπαθητικά. Βρισκόμαστε και οι δύο σε άριστη φυσική κατάσταση εκείνη την εποχή και παρόλο που είμαστε διακοπές, δεν πίνουμε και δεν ξενυχτάμε. Μόνο βουτάμε…

Η υδροβιότητα μας, έχει φτάσει σε κορυφαία σημεία επιτρέποντας μας να κάνουμε καταδύσεις της μίας ώρας σχεδόν από 10λιτρη φιάλη, μέχρι τα 50μ και πίσω (χωρίς να περνάμε την ώρα 0) με κατανάλωση 10-12 λίτρα ανά λεπτό. Είμαστε σαν καλοκαρδισμένες μηχανές. Στο παρελθόν είχαμε κάνει μαζί πάρα πολλές βαθιές καταδύσεις με αέρα, μέχρι τα 80μ και στο μέρος που βρισκόμαστε σε μικρή απόσταση από την ακτή ξέραμε ότι το βάθος ξεπερνά τα 100μ.

Ένα απόγευμα λοιπόν, μας καρφώθηκε η ιδέα να αγγίξουμε τα 100μ με αέρα… Αποφασίσαμε λοιπόν να ξεκινήσουμε καταδύσεις εγκλιματισμού αυξάνοντας το βάθος προοδευτικά. Από εξοπλισμό, μιας και δεν το είχαμε προσχεδιάσει, είχαμε από την Αθήνα διπλές 12άρες με isolation manifolds και DIR setup. Καθόλου stage και συνεπώς κανένα υπεροξυγονωμένο μίγμα. Μας συντρόφευαν τότε και τους δύο, Aladin Pro dive computers και από ένα D-Timer. Οι στολές μας, ήταν 5mm wetsuits ενώ τα νερά ήταν θερμά και διαυγή (>30μ ορατότητα). Έτσι και αλλιώς είχαμε στο νου να κάνουμε bounce dive οπότε οι χρόνοι αποσυμπίεσης ήταν σχετικά μικροί ακόμα και για deco με αέρα. Επίσης οι δύο 12αρες του καθένα ήταν υπέρ αρκετές δεδομένης της κατανάλωσης μας.

Αποφασίσαμε να αρχίσουμε τις καταδύσεις εγκλιματισμού από τα 70μ με βήμα 5μ περίπου. Τα επίπεδα νάρκωσης ήταν κατά την κρίση μας ανεκτά. Μετά από μία σειρά καταδύσεων θεωρήσαμε πλέον ότι ήμασταν έτοιμοι να κατέβουμε βαθύτερα των 90μ και να «τερματίσουμε».

Η κατάδυση εκείνη την μέρα, ξεκίνησε ομαλά κα γρήγορα είχαμε ξεπεράσει τα 85μ. Εκεί άρχισα να παρουσιάζω πρόβλημα εξίσωσης στο αριστερό αυτί. Πονούσα και ήθελα να ανέβω ρηχότερα. Έκανα νόημα στο ζευγάρι μου. Αυτός με κοίταξε και στην αρχή δεν αντέδρασε, σαν να κοκάλωσε προς στιγμή. Αμέσως μετά, άρχισε να γελάει. Πολύ δυνατά.

Αυτό ήταν ένα χαρακτηριστικό του. Πολλές φορές τον πιάνουν τα γέλια σε βαθιές οπότε δεν ανησύχησα ιδιαίτερα – ήξερα απλά ότι είχε αρχίσει να ναρκώνεται σε εκδηλώσιμο βαθμό. Εξάλλου, ο καθένας αντιδρά διαφορετικά στην νάρκωση.

Τότε συνέβη το απροσδόκητο. Το ζευγάρι μου, έγνεψε σαν να με χαιρετάει και άρχισε να κινείται προς βαθύτερα. Άνοιξε τα χέρια του και λύγισε τα γόνατα σα να έκανε ελεύθερη πτώση με αλεξίπτωτο. Δεν κουνιόταν καθόλου, μόνο ανέπνεε. Αμέσως με κυρίεψε ένα συναίσθημα τρόμου. Πάγωσα. Έβλεπα τον φίλο μου να βυθίζεται και να κατεβαίνει στην άβυσσο χωρίς να ξέρω αν θα επιστρέψει.

Το αυτί μου πονούσε δαιμονισμένα. Δεν μπορούσα να κατέβω βαθύτερα. Άρχισα να φωνάζω. Ούρλιαζα μέσα από τον ρυθμιστή μου. Τόσο όσο δεν είχα ουρλιάξει ποτέ στην ζωή μου. Η νάρκωση είχε αρχίσει να με καταβάλλει και γινόταν όλο και πιο δύσκολο να συγκεντρωθώ. Ο φίλος μου, συνέχιζε να κατεβαίνει μέχρι που ακούμπησε απαλά σε ένα βράχο χωρίς να αλλάξει στάση ή να κινηθεί, σηκώνοντας γύρω του λίγη άμμο.

Ελάχιστα δευτερόλεπτα αργότερα, ξαναζωντάνεψε. Κούνησε πρώτα το κεφάλι του και κοίταξε πίσω προς εμένα. Με μία κίνηση, έστριψε και άρχισε να ανεβαίνει. Μόλις έφτασε πίσω σε μένα ανταλλάξαμε το ΟΚ. Εκείνη την στιγμή, σήκωσα το χέρι μου και τον χτύπησα. Δυνατά, τόσο που πόνεσε και αυτός και εγώ. Άρχισα να βρίζω κάτω από το νερό. Ενώ ολοκληρώναμε το deco μας ανταλλάσαμε σημειώσεις και βρισιές.

Συνειδητοποίησα ότι είχαμε περάσει πολύ κοντά από μια δύσκολη κατάσταση. Ο Θάνος, έλεγε ότι δεν είχε ναρκωθεί πολύ. Ήθελε απλά να γράψει 90μ στο Aladin του. Τελικά, έγραψε 93... Συζητήσαμε πολύ εκείνο το βράδυ. Εγώ ήμουν ακόμα θυμωμένος. Το ζευγάρι μου με είχε αφήσει ενώ δεν μπορούσα να ακολουθήσω και δεν είχα τρόπο να ξέρω αν καταδύεται βαθύτερα συνειδητά ή αν έχει ναρκωθεί τόσο που ταξιδεύει προς την άβυσσο χωρίς επιστροφή. Το σίγουρο ήταν ότι είχε ναρκωθεί αρκετά για να πάρει μία λάθος απόφαση.

Την επόμενη μέρα όμως, αποφασίσαμε να συνεχίσουμε. Οι συνθήκες ήταν ιδανικές. Ξεκινήσαμε σύμφωνα με το πλάνο και κατεβήκαμε μέχρι τα 100μ με αέρα. Εκεί τα δύο D-timers σταμάτησαν να καταγράφουν. Το ένα έδειχνε 99.0 και το άλλο 00.0. Τα Aladin δούλεψαν κανονικά σε ότι αφορά το βάθος αλλά οι πληροφορίες για την αποσυμπίεση ήταν λάθος καθώς έβγαζαν στάσεις πολύ ρηχά. Ο αλγόριθμος του Buhlman που φέρουν, ωθείται στα άκρα στη συγκεκριμένη εφαρμογή – όπως είναι αναμενόμενο και τα στοιχεία αποσυμπίεσης που δίνουν παύουν να είναι ακριβή.

Τώρα, γιατί τα μοιράζομαι με όλους αυτά; Μακάρι να μπορούσα να σας μεταφέρω το συναίσθημα τρόμου που έζησα βλέποντας το ζευγάρι μου να χάνεται. Ευτυχώς η ιστορία είχε αίσιο τέλος. Θα μπορούσε πολύ εύκολα να μην είχε. Αυτό που προσπαθώ να κάνω, είναι μέσα από μία ακραία εμπειρία μου να τονίσω ότι στα μεγάλα βάθη με αέρα, είναι σχεδόν αδύνατο να χειριστεί κανείς οποιαδήποτε κατάσταση.

Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να συνεχίσει να αναπνέει και να συγκεντρώνεται στο πως θα επιστρέψει ζωντανός. Εκεί κάτω, βαθιά με αέρα οι περισσότεροι δύτες είναι άχρηστοι και επικίνδυνοι για τον εαυτό τους και το ζευγάρι τους. Σαν έναν μεθυσμένο που τρέχει με αμάξι. Μπορεί να φτάσει σπίτι του, μπορεί και όχι. Το κακό είναι ότι μπορεί να πάρει και άλλους στον λαιμό του.

Μετά από εκείνες τις ημέρες τρέλας στην Κρήτη, είπα στον εαυτό μου ότι δεν θα ξανακαταδυθώ βαθιά με αέρα… Λίγα χρόνια μετά, καταδύθηκα πάλι στα 100μ με trimix. Εκεί πλέον συνειδητοποίησα πραγματικά το μέγεθος της βλακείας μας και τον πραγματικό κίνδυνο από τον οποίο είχαμε γλυτώσει.

Στο αριστερό προφίλ από το Aladin, βλέπει κανείς την κατάδυση με αέρα. Το κόκκινο τμήμα στην κάθοδο από ένα σημείο παρουσιάζεται λόγω του αυξημένου ppO2 και του κινδύνου τοξικότητας. Το κόκκινο στην άνοδο είναι ascent alarm καθώς επιλέξαμε να κινηθούμε γρήγορα για να βγούμε από την ζώνη κινδύνου.

Αξίζει να σημειώσει κανείς πως οι αλγόριθμοι ενός dive computer για αέρα (Aladin Pro) δεν είναι πλέον εφαρμόσιμοι. Εαν τους ακολουθήσει κανείς είναι πιθανό να υποστεί νόσο. Για αυτόν τον λόγο, επελέξαμε βαθύτερες στάσεις και αρκετή extra παραμονή μετά που είχαν "καθαρίσει" και τα δύο DCs.

Φυσικά όμως, τότε πιστεύαμε οτι όλα αυτά είχαν μία λογική. Η πραγματικότητα είναι οτι πρόκειται για μεγάλη βλακεία. Στην ουσία, αυτο που βλέπετε εδώ είναι το ανάλογο του να βάζω μία κάμερα πίσω από το φέρινγκ της μηχανής και να σας δείχνω video από τον γύρο της Αθήνας με σούζες και σφήνες μέσα στην κίνηση χωρίς να αφήνω το γκάζι. Βάλτε κάτω και υπολογίστε τις πιθανότητες μιας "στραβής" από μία τέτοια παλαβομάρα.
 

Στο δεξί προφίλ, τρία χρόνια μετά, μία κατάδυση στο ίδιο βάθος αλλά με τον σωστό τρόπο. Χρήση μιγμάτων που μας επέτρεπαν να έχουμε πνευματική διαύγεια. Ηρεμία και πραγματική απόλαυση της κατάδυσης. Παραμονή με άνεση και βόλτα με aquazepp σε μία κατάδυση που θυμάμαι ακόμα, με κάθε λεπτομέρεια. Ομολογώ ότι δεν είχα κατανοήσει πλήρως τα λάθη που είχα κάνει στην βαθιά κατάδυση με τον αέρα μέχρι που γνώρισα το trimix.

Με λόγια απλά, οι βαθιές καταδύσεις με αέρα δεν είναι "μαγκιά". Είναι κάτι, όχι μόνο παράτολμο αλλά πραγματικά επικίνδυνο. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να ρισκάρει κανείς τη ζωή του χωρίς ουσία. Αξίζει κανείς να αποκτήσει την κατάλληλη εκπαίδευση σε trimix και να απολαύσει τις βαθιές καταδύσεις σωστά.

Νομίζω ότι όλοι μας έχουμε ακούσει τις έννοιες "ρίσκο" και "αβεβαιότητα". Η διαφορά ανάμεσα στις δύο είναι ότι το ρίσκο μπορείς να το υπολογίσεις. Όμως η κατάδυση με αέρα σε μεγάλα βάθη ενέχει τρομακτική αβεβαιότητα...

/GKAM